گفتار استاد دانش‌پژوه دربارهء مؤلف و نسخه‌هاى روح الارواح كتابى به نام روح الارواح در دست هست كه هفت نسخهء آن را اينك خواهيم شناخت ، و آن در شرح اسماء اللّه است به روش سخنورى و عرفانى ، و آميخته با اخبار و اشعار عربى و فارسى است و به نثرى شيوا و رسا و دلنشين و كهن ، كه انسان از خواندن [ آن ] هيچ‌گاه سير نمىشود و مىخواهد پيوسته همهء آن را بخواند . در آن پس از ترجمهء هر يكى از نامهاى خداوند مطالبى عرفانى و سخنانى از بزرگان تصوف ياد مىشود كه از رهگذر تاريخ تصوف بسيار گران‌بهاست . از مؤلف آن در ديباچهء نسخه نامى نيست . او در ميان كتاب نشانى از خود نداده ، تنها در يك جاى آن ( نسخهء آقاى زاهدى ، ص 153 ) گفته : « شيخ الاسلام پدرم قدّس اللّه سرّه ( قال شيخ الاسلام قدس اللّه روحه العزيز والد المصنف ) گفتى : بسيار بو سعدان و بو الفتوحان‌اند و هيچ جاى فتوحى و سعادتى نه . » نيز نسخهء توبينگن « برگ 99 ر » . شعرهاى فارسى آن برخى از سنايى است و برخى هم به تخلّص « رهى » كه شايد خود مؤلف باشد ، و برخى از آنها عنوان « قال المصنّف » دارد . در كشف الظّنون چاپهاى فلوگل و مصر به سال 1274 ( 1 : 442 ) و اسلامبول به سال 1332 ( 1 : 577 ) و سال 1360 ( 1 - 915 ) از روح الارواح ابو القاسم احمد بن منصور سمعانى متوفّى سنة [ 534 ] ( اين تاريخ تنها در چاپ 1360 ديده مىشود ) و روح الارواح سيد حسين بن حسن امير حسينى در گذشتهء 770 ياد شده است . از مؤلف اين كتاب در نسخهء كابل ياد نشده ، ولى در نسخهء توبينگن چنان كه در فهرست ديده مىشود « شهاب الدين ابو القاسم عبد اللّه بن المظفر السّمعانى رحمة اللّه عليه » آمده است . در نسخهء مجلس احمد بن منصور سمعانى ناميده شده است . در نسخهء آقاى همايون فرّخ هم نامش مانند نسخهء توبينگن برده شده است . پس از فرزند فخر الدين ابو المظفر عبد الرحيم سمعانى نخواهد بود چنان كه ايشان در مقاله‌هاى خود ادعا كرده‌اند . من شهاب الدين ابو القاسم عبد اللّه بن مظفر سمعانى و شهاب الدين ابو القاسم احمد بن ابى المظفر منصور سمعانى را نتوانستم بشناسم . در لسان الميزان ابن حجر عسقلانى ( 1 : 314 ) از احمد بن منصور بن بكر بن محمد بن على بن جعفر نيشابورى دلال النيل در گذشتهء 543 ياد شده است . او هم نبايد مؤلف اين كتاب